Η παρακολούθηση του αζώτου αποτελεί μια από τις πιο καθοριστικές προκλήσεις στη σύγχρονη γεωργία. Το άζωτο (Ν) είναι βασικό θρεπτικό στοιχείο για την ανάπτυξη των φυτών και παίζει ρόλο σε ζωτικές λειτουργίες όπως η σύνθεση πρωτεϊνών και η φωτοσύνθεση. 

Ταυτόχρονα, όμως, η αλόγιστη χρήση λιπασμάτων που περιέχουν άζωτο μπορεί να προκαλέσει σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα, όπως τη μόλυνση των υπόγειων υδάτων, την έκπλυση νιτρικών στο έδαφος και την έκλυση του αερίου υποξειδίου του αζώτου (N₂O), ενός σημαντικού αερίου του θερμοκηπίου.

Παρά τη σημασία του, η παρακολούθηση και η κατανόηση των ροών αζώτου στη γεωργία παραμένει τεχνικά δύσκολη. Η αβεβαιότητα προκύπτει από τον πολύπλοκο κύκλο του αζώτου στο έδαφος και στις καλλιέργειες, την ποικιλία μορφών με τις οποίες το άζωτο υπάρχει στο περιβάλλον και τη διασπορά των παραγόντων που επηρεάζουν τη διαχείρισή του.

Γιατί είναι σημαντική η παρακολούθηση του αζώτου;

Η αποδοτική διαχείριση του αζώτου επηρεάζει άμεσα:

• την παραγωγικότητα των καλλιεργειών, καθώς μόνο ένα μέρος του αζώτου που εφαρμόζεται στα χωράφια απορροφάται από τα φυτά, ενώ το υπόλοιπο μπορεί να χάνεται στο περιβάλλον ,
• την ποιότητα του εδάφους και του νερού, αφού η έκπλυση νιτρικών στο υπέδαφος μπορεί να οδηγήσει σε μόλυνση υδάτινων πόρων,
• την κλιματική αλλαγή, λόγω εκπομπών N₂O, που συμβάλλουν σημαντικά στην υπερθέρμανση του πλανήτη .

Οι παραπάνω παράγοντες καθιστούν την παρακολούθηση και τη μοντελοποίηση των ροών αζώτου θεμελιώδη στοιχεία για τη μετάβαση σε ένα σύστημα γεωργίας που είναι ταυτόχρονα παραγωγικό, βιώσιμο και φιλικό προς το περιβάλλον.

Το έργο NitroScope 

Το NitroScope είναι ένα φιλόδοξο ευρωπαϊκό έργο χρηματοδοτούμενο από το πρόγραμμα Horizon Europe, με στόχο να βελτιώσει τον τρόπο που μετράμε, παρακολουθούμε, κατανοούμε και διαχειριζόμαστε τις ροές αζώτου στον γεωργικό τομέα .

Κεντρικοί στόχοι του NitroScope

Οι κεντρικοί στόχοι του NitroScope επικεντρώνονται στην ανάπτυξη αξιόπιστων εργαλείων και μεθόδων παρακολούθησης του αζώτου, ώστε η επιστημονική γνώση να υποστηρίζει πιο αποδοτικές, βιώσιμες και τεκμηριωμένες πρακτικές στη γεωργία.

• Ανάπτυξη και λειτουργία αισθητήρων και τεχνολογιών παρακολούθησης: Χρησιμοποιούνται προηγμένα δίκτυα αισθητήρων εδάφους, τηλεπισκόπηση και τεχνολογίες απομακρυσμένης μέτρησης σε πάνω από 100 σημεία σε ολόκληρη την Ευρώπη για την καταγραφή δεδομένων σχετικά με νιτρικά και άλλες μορφές αζώτου σε πραγματικό χρόνο.
• Δημιουργία ευρωπαϊκής βάσης δεδομένων για το άζωτο: Τα δεδομένα θα συγκεντρωθούν σε μία ενιαία πλατφόρμα που θα υποστηρίζει έρευνα, λήψη αποφάσεων και στρατηγικές πολιτικής.
• Ενημέρωση του ευρωπαϊκού προϋπολογισμού αζώτου: Για πρώτη φορά μετά από περισσότερες από δύο δεκαετίες, το NitroScope φιλοδοξεί να προσφέρει μια ολοκληρωμένη εικόνα των ροών αζώτου σε επίπεδο Ευρώπης και να αναπτύξει εργαλεία που θα βοηθούν τους αγρότες να εφαρμόζουν πιο αποδοτική λίπανση.
• Εμπλοκή των αγροτών και φορέων πολιτικής: Μέσα από συνεργασία με παραγωγούς, ερευνητές και συμβούλους, το έργο στοχεύει να διασφαλίσει ότι οι πρακτικές διαχείρισης αζώτου που αναπτύσσονται είναι εφαρμόσιμες και υποστηρίζονται από τη πολιτική και επιχειρηματική κοινότητα.

Οι προκλήσεις στην παρακολούθηση του αζώτου

Παρά την τεράστια σημασία του, η παρακολούθηση του αζώτου σε πραγματικό χρόνο παραμένει πολύπλοκη λόγω:

• της ποικιλίας των μορφών αζώτου στο περιβάλλον,
• της ετερογένειας των εδαφών και των κλιματικών συνθηκών σε όλη την Ευρώπη,
• των τεχνικών δυσκολιών στις μεθόδους μέτρησης και συλλογής αξιόπιστων δεδομένων.

Το NitroScope επιχειρεί να υπερβεί αυτές τις προκλήσεις μέσω πρωτοποριακών τεχνολογικών εργαλείων και συλλογικών επιστημονικών μεθοδολογιών.

Ο ρόλος της εταιρείας ena Σύμβουλοι Ανάπτυξης στο NitroScope

Η ena Σύμβουλοι Ανάπτυξης συμμετέχει στο NitroScope project αναλαμβάνοντας τον ρόλο της Επικοινωνίας & Διάχυσης των αποτελεσμάτων, όπως και τον στρατηγικό σχεδιασμό για την προβολή του έργου και την εμπλοκή των βασικών φορέων.

Η ena υποστηρίζει:

• τη διάδοση των επιστημονικών ευρημάτων και πρακτικών, ώστε να φτάνουν σε αγρότες, ερευνητές, συμβούλους και φορείς χάραξης πολιτικής,
• την ανάπτυξη στρατηγικών επικοινωνίας που ενισχύουν την προβολή των αποτελεσμάτων σε ευρεία κλίμακα,
• τη δημιουργία σημείων επαφής και συνεργασίας με σημαντικούς ενδιαφερόμενους στο οικοσύστημα αγροδιατροφής.

Μέσα από αυτές τις δράσεις, η ena συμβάλλει ώστε η επιστημονική γνώση του NitroScope, να μετατραπεί σε πράξη και ουσιαστικό αντίκτυπο για τη βιώσιμη γεωργία στην Ευρώπη.

Συμπεράσματα

Το NitroScope αποτελεί ένα κρίσιμο βήμα για την κατανόηση και τη διαχείριση των ροών αζώτου στην ευρωπαϊκή γεωργία. Στο επίκεντρό του βρίσκεται η ανάγκη για πιο αποτελεσματικές, ακριβείς και βιώσιμες πρακτικές λίπανσης και διαχείρισης θρεπτικών στοιχείων στο έδαφος. Η συνεργασία μεταξύ επιστήμης, τεχνολογίας, παραγωγής και πολιτικής, ενισχυμένη από στρατηγικές επικοινωνίας όπως αυτές που αναλαμβάνει η ena, καθιστά το NitroScope ένα έργο με δυνατότητα πραγματικού και διαρκούς αντικτύπου.