FAQ

Η εταιρεία ena Σύμβουλοι Ανάπτυξης είναι μια σύγχρονη εταιρεία συμβούλων επιχειρήσεων με έδρα την Ξάνθη, η οποία εξειδικεύεται στην υποστήριξη μικρών, μεσαίων και μεγάλων επιχειρήσεων και αγροτικών εκμεταλλεύσεων. Βοηθάμε τις επιχειρήσεις να αναπτυχθούν και να εξελιχθούν στρατηγικά μέσα από:

• Επιδοτούμενα Προγράμματα: Πλήρης διαχείριση και υποβολή φακέλων για ΕΣΠΑ, Leader και τον Αναπτυξιακό Νόμο.
• Χρηματοδοτικά Εργαλεία: Εύρεση των κατάλληλων εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων για κάθε επενδυτικό σχέδιο.
• Στρατηγική Ανάπτυξη: Εκπόνηση επιχειρηματικών σχεδίων (Business Plans) και συμβουλευτική για τον ψηφιακό και πράσινο μετασχηματισμό.

Στην εταιρεία ena Σύμβουλοι Ανάπτυξης προσφέρουμε ένα ολοκληρωμένο φάσμα συμβουλευτικών υπηρεσιών για τη χρηματοδότηση και την υποστήριξη των επιχειρήσεων. Οι υπηρεσίες μας εξειδικεύονται στους εξής άξονες:

• Επιδοτήσεις & Επενδυτικά Σχέδια: Εντοπισμός, αξιολόγηση επιλεξιμότητας, σύνταξη και πλήρης διαχείριση φακέλων για προγράμματα ΕΣΠΑ και τον Αναπτυξιακό Νόμο.
• Αγροτική Ανάπτυξη: Εξειδικευμένη υποστήριξη για τον πρωτογενή τομέα, συμπεριλαμβανομένων των δηλώσεων ΟΣΔΕ, αγροτικών ενισχύσεων, προγραμμάτων Νέων Αγροτών και Σχεδίων Βελτίωσης.
• Στρατηγικός Σχεδιασμός: Εκπόνηση ολοκληρωμένων επιχειρηματικών πλάνων (Business Plans) και μελετών βιωσιμότητας για λήψη τραπεζικών δανείων ή εύρεση χρηματοδοτικών εργαλείων.

Ο προέλεγχος και η αρχική αξιολόγηση της επιχείρησής σας, προκειμένου να διαπιστωθεί αν πληροίτε τα κριτήρια ένταξης σε κάποιο ενεργό ή αναμενόμενο πρόγραμμα, γίνεται από την ομάδα των συμβούλων μας εντελώς δωρεάν και χωρίς καμία περαιτέρω δέσμευση.

Ο ιστότοπος της ena Σύμβουλοι Ανάπτυξης λειτουργεί ως ένας ολοκληρωμένος ψηφιακός οδηγός με σκοπό την έγκυρη και άμεση ενημέρωση κάθε ενδιαφερόμενου. Μέσα στη σελίδα μας παρέχουμε:

• Ενημέρωση για Προγράμματα: Συνεχή ροή πληροφοριών για τρέχοντα (ανοιχτά) και επερχόμενα προγράμματα επιδοτήσεων (ΕΣΠΑ, Leader, Αναπτυξιακός Νόμος).
• Υποστήριξη Επιχειρήσεων & Αγροτών: Χρήσιμες πληροφορίες, οδηγούς και αναλύσεις για επιχειρήσεις και αγρότες (ena Agro) που επιδιώκουν την ανάπτυξη, τον εκσυγχρονισμό και τη χρηματοδότησή τους.
• Εργαλεία Επικοινωνίας: Δυνατότητα άμεσης σύνδεσης με την ομάδα μας για τον προγραμματισμό μιας δωρεάν αρχικής αξιολόγησης.

Μπορείτε να εγγραφείτε στο Newsletter της ena Σύμβουλοι Ανάπτυξης ή να μας ακολουθήσετε στα κοινωνικά μας δίκτυα. Με αυτόν τον τρόπο, θα λαμβάνετε άμεσες ειδοποιήσεις για κάθε νέα προκήρυξη προγράμματος που αφορά τον κλάδο σας, διασφαλίζοντας ότι δεν θα χάσετε καμία προθεσμία υποβολής.

Ναι, απολύτως. Υπάρχουν πολλά προγράμματα (ΕΣΠΑ, Leader κ.α.) που σχεδιάζονται αποκλειστικά για τη χρηματοδότηση νέων, νεοσύστατων ή ακόμη και υπό σύσταση επιχειρήσεων.

Για να είναι επιλέξιμη μια νέα επιχείρηση, εξετάζονται βασικά κριτήρια όπως:

• Επιλέξιμος ΚΑΔ: Η δραστηριότητα της επιχείρησης πρέπει να υποστηρίζεται από το εκάστοτε πρόγραμμα.
• Τόπος Υλοποίησης: Η γεωγραφική έδρα της επένδυσης (καθώς ορισμένες περιοχές ή περιφέρειες έχουν επιπλέον μοριοδότηση).
• Εταιρική Μορφή: Η νομική μορφή που θα επιλεγεί (π.χ. ΙΚΕ, Ατομική, ΟΕ).

Η ομάδα της ena Σύμβουλοι Ανάπτυξης αναλαμβάνει να αξιολογήσει την ιδέα σας και να σας καθοδηγήσει βήμα-βήμα, από τον έλεγχο επιλεξιμότητας έως την επιτυχή υποβολή και διαχείριση του φακέλου σας.

Ναι, στα περισσότερα προγράμματα για νέες επιχειρήσεις αυτό είναι εφικτό. Μπορείτε να υποβάλετε την αίτηση χρηματοδότησης ως υπό σύσταση επιχείρηση. Εφόσον η πρότασή σας εγκριθεί, τότε προχωράτε στην επίσημη έναρξη της δραστηριότητάς σας στην Εφορία εντός της προθεσμίας που ορίζει το πρόγραμμα.

Όχι, το αντίθετο μάλιστα. Η συντριπτική πλειονότητα των προγραμμάτων ΕΣΠΑ και των εθνικών επιδοτήσεων σχεδιάζεται και προκηρύσσεται με κύριο στόχο την ενίσχυση της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα.

Πιο συγκεκριμένα, υπάρχουν ειδικά χρηματοδοτικά εργαλεία και δράσεις που απευθύνονται σε:

• Πολύ Μικρές & Μικρές Επιχειρήσεις: Επιχειρήσεις με περιορισμένο αριθμό εργαζομένων και τζίρου, που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της οικονομίας.
• Μεσαίες Επιχειρήσεις (ΜμΕ): Επιχειρήσεις που επιδιώκουν τον ψηφιακό, ενεργειακό ή παραγωγικό τους εκσυγχρονισμό.
• Ελεύθερους Επαγγελματίες & Αυτοαπασχολούμενους: Ειδικά προγράμματα για επιστήμονες, εμπόρους και παρόχους υπηρεσιών.
• Αγρότες & Κτηνοτρόφους: Εξειδικευμένες ενισχύσεις και επενδυτικά προγράμματα για τον πρωτογενή τομέα.

Σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά πρότυπα, μια επιχείρηση κατατάσσεται στις ΜμΕ με βάση δύο κυρίως κριτήρια: τον αριθμό των εργαζομένων (Ετήσιες Μονάδες Εργασίας – ΕΜΕ) και τον ετήσιο κύκλο εργασιών (ή τον συνολικό ετήσιο ισολογισμό). Η κατηγοριοποίηση αυτή (Πολύ Μικρή, Μικρή ή Μεσαία) είναι κρίσιμη, καθώς καθορίζει το ποσοστό της επιδότησης που δικαιούται να λάβει η επιχείρηση σε κάθε πρόγραμμα.

Μια επιδότηση αποτελεί ένα από τα ισχυρότερα εργαλεία για την ανάπτυξη μιας επιχείρησης, καθώς μπορεί να καλύψει έως και το 70% (ή και περισσότερο σε ειδικές περιπτώσεις) του συνολικού κόστους ενός επενδυτικού σχεδίου.

Τα κυριότερα οφέλη για έναν επιχειρηματία περιλαμβάνουν:

• Μείωση του Οικονομικού Ρίσκου: Η επιχείρηση υλοποιεί μεγάλες επενδύσεις (π.χ. αγορά εξοπλισμού, κτίρια, λογισμικά) χρησιμοποιώντας λιγότερα δικά της κεφάλαια.
• Ενίσχυση της Ρευστότητας: Τα χρήματα της επιδότησης επιστρέφουν στα ταμεία της επιχείρησης, επιτρέποντάς της να επενδύσει σε άλλες ανάγκες (π.χ. προσλήψεις, marketing).
• Εκσυγχρονισμός & Ανταγωνιστικότητα: Δίνεται η δυνατότητα πρόσβασης σε τεχνολογίες αιχμής, ψηφιακά εργαλεία και πράσινες λύσεις που διαφορετικά θα ήταν απρόσιτες.

Η καταβολή της επιδότησης γίνεται συνήθως σταδιακά, ανάλογα με την πρόοδο υλοποίησης του έργου. Ο επενδυτής μπορεί να λάβει προκαταβολή (εφόσον προσκομίσει εγγυητική επιστολή), ενδιάμεσες δόσεις με βάση τα τιμολόγια των δαπανών που πραγματοποιεί, και την τελική αποπληρωμή μετά τον τελικό έλεγχο από το κράτος. Η ομάδα της ena Σύμβουλοι Ανάπτυξης αναλαμβάνει όλη τη γραφειοκρατική διαχείριση ώστε οι εκταμιεύσεις να γίνονται στον συντομότερο δυνατό χρόνο.

Ο συνολικός χρόνος από την υποβολή της πρότασης μέχρι την τελική είσπραξη των χρημάτων χωρίζεται σε συγκεκριμένα στάδια:

• Στάδιο Αξιολόγησης (Περίπου 3 μήνες): Είναι το διάστημα από την ημερομηνία υποβολής του φακέλου σας μέχρι την επίσημη ανακοίνωση των αποτελεσμάτων έγκρισης από τον αρμόδιο φορέα.
• Διάρκεια Υλοποίησης (Έως 24 μήνες): Μετά την έγκριση, ο δικαιούχος έχει συνήθως στη διάθεσή του έως και 2 χρόνια για να πραγματοποιήσει τις αγορές, τα έργα και τις δαπάνες που προβλέπει το επενδυτικό του σχέδιο.
• Ενδιάμεσες Εκταμιεύσεις: Δεν χρειάζεται να περιμένετε το τέλος των 24 μηνών. Κατά τη διάρκεια της υλοποίησης, μόλις πραγματοποιήσετε ένα μέρος των δαπανών, η ομάδα της ena Σύμβουλοι Ανάπτυξης μπορεί να υποβάλει αίτημα ενδιάμεσου ελέγχου για να λάβετε το αντίστοιχο ποσό της επιδότησης.

Ο χρόνος προετοιμασίας εξαρτάται από την πολυπλοκότητα του επενδυτικού σχεδίου και τη συγκέντρωση των δικαιολογητικών από πλευράς του επενδυτή. Συνήθως, απαιτούνται από 2 έως 4 εβδομάδες για τη σωστή σύνταξη της μελέτης, τον έλεγχο των προσφορών και την οριστική υποβολή του φακέλου στο σύστημα. Για τον λόγο αυτό, προτείνουμε στους ενδιαφερόμενους να επικοινωνούν μαζί μας έγκαιρα μόλις ανοίγει ένα πρόγραμμα.

κανονισμός de Minimis (ενισχύσεις ήσσονος σημασίας) είναι ένας κανόνας της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ορίζει το ανώτατο χρηματικό ποσό που μπορεί να λάβει μια επιχείρηση ως κρατική επιδότηση μέσα σε μια συγκεκριμένη χρονική περίοδο, ώστε να μην θεωρηθεί ότι αλλοιώνεται ο ελεύθερος ανταγωνισμός.

Τα βασικά χαρακτηριστικά του κανονισμού περιλαμβάνουν:

• Ανώτατο Όριο: Το γενικό όριο επιδόσεων ανέρχεται πλέον σε 300.000€ ανά ενιαία επιχείρηση.
• Χρονική Διάρκεια: Το όριο αυτό υπολογίζεται σωρευτικά σε κυλιόμενη βάση τριών (3) ετών.
• Συνδεδεμένες Επιχειρήσεις: Το πλαφόν των 300.000€ ισχύει για το σύνολο των επιχειρήσεων που θεωρούνται “ενιαία επιχείρηση” (π.χ. αν ο ίδιος μέτοχος ελέγχει πολλαπλές εταιρείες).
• Εξαιρέσεις: Υπάρχουν ειδικά (διαφορετικά) όρια για συγκεκριμένους κλάδους, όπως οι οδικές εμπορευματικές μεταφορές και ο πρωτογενής τομέας (γεωργία/κτηνοτροφία).

Ο κανόνας de Minimis σας αφορά άμεσα κάθε φορά που αποφασίζετε να υποβάλετε αίτηση για ένα νέο επιδοτούμενο πρόγραμμα (π.χ. ΕΣΠΑ, Leader ή προγράμματα απασχόλησης ΔΥΠΑ).

Πρακτικά, θα πρέπει να προσέξετε τα εξής:

• Σώρευση Ενισχύσεων: Κάθε νέα επιδότηση de Minimis που εγκρίνεστε, προστίθεται στις προηγούμενες που έχετε λάβει την τελευταία τριετία. Το άθροισμα αυτών δεν πρέπει να ξεπερνά τις 300.000€.
• Υποχρέωση Δήλωσης: Κατά την υποβολή του νέου φακέλου, είστε υποχρεωμένοι να δηλώσετε υπεύθυνα όλες τις προηγούμενες ενισχύσεις ήσσονος σημασίας που έχουν εγκριθεί για την επιχείρησή σας (ή για συνδεδεμένες εταιρείες σας).
• Κίνδυνος Απόρριψης: Εάν διαπιστωθεί ότι με το νέο πρόγραμμα ξεπερνάτε το πλαφόν, η πρότασή σας θα απορριφθεί αυτόματα ή θα περικοπεί το ποσό της νέας επιδότησης.

Ο Αναπτυξιακός Νόμος (με κύριο ισχύον πλαίσιο τον Ν. 4887/2022 και τα επιμέρους θεματικά καθεστώτα του) αποτελεί το βασικό θεσμικό εργαλείο του κράτους για την ενίσχυση ιδιωτικών επενδύσεων μεγάλης κλίμακας στην Ελλάδα.

Ο νόμος παρέχει σημαντικά κίνητρα σε επιχειρήσεις, τα οποία περιλαμβάνουν:

• Επιχορήγηση: Απευθείας δωρεάν κεφάλαια για την κάλυψη μέρους των επιλέξιμων δαπανών.
• Φορολογική Απαλλαγή: Απαλλαγή από την καταβολή φόρου εισοδήματος επί των πραγματοποιούμενων προ φόρων κερδών.
• Επιδότηση Χρηματοδοτικής Μίσθωσης (Leasing): Κάλυψη μέρους των δόσεων για αγορά καινούργιου εξοπλισμού.
• Επιδότηση Κόστους Δημιουργούμενης Απασχόλησης: Κάλυψη του μισθολογικού κόστους για τις νέες θέσεις εργασίας που δημιουργούνται.

Τα ποσοστά ενίσχυσης μπορούν να φτάσουν έως και το 75% ανάλογα με το μέγεθος της επιχείρησης και την Περιφέρεια υλοποίησης της επένδυσης, με έμφαση σε κλάδους όπως η Μεταποίηση, ο Τουρισμός, η Αγροδιατροφή και οι Logistics.

Η διαδικασία ένταξης ενός επενδυτικού σχεδίου σε κάποιο πρόγραμμα (ΕΣΠΑ, Αναπτυξιακός κ.λπ.) είναι δομημένη και απαιτεί προσεκτικά βήματα. Στην ena Σύμβουλοι Ανάπτυξης αναλαμβάνουμε εξ ολοκλήρου τη διαχείριση της διαδικασίας, η οποία περιλαμβάνει:

1. Αρχική Αξιολόγηση & Έλεγχος Επιλεξιμότητας: Εξετάζουμε δωρεάν αν η επιχείρησή σας και η επενδυτική σας ιδέα πληρούν τα κριτήρια του προγράμματος (ΚΑΔ, προϋπολογισμός, de Minimis).
2. Συλλογή Δικαιολογητικών & Σύνταξη Φακέλου: Σας καθοδηγούμε στη συγκέντρωση των απαραίτητων εγγράφων και οικονομικών στοιχείων.
3. Εκπόνηση Μελέτης Βιωσιμότητας: Συντάσσουμε το επιχειρηματικό πλάνο (Business Plan) και την τεχνικοοικονομική μελέτη που τεκμηριώνει την επένδυση.
4. Ψηφιακή Υποβολή: Υποβάλλουμε οριστικά τον πλήρη φάκελο στο επίσημο πληροφοριακό σύστημα (π.χ. ΟΠΣΚΕ) εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών.
5. Υποστήριξη κατά την Αξιολόγηση: Παρακολουθούμε την πορεία του φακέλου και απαντάμε άμεσα σε τυχόν διευκρινίσεις που θα ζητηθούν από τους ελεγκτές μέχρι την τελική έγκριση.

Το ΟΠΣΚΕ (Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα Κρατικών Ενισχύσεων) είναι η κεντρική ηλεκτρονική πλατφόρμα μέσω της οποίας γίνονται υποχρεωτικά όλες οι ενέργειες για τα προγράμματα ΕΣΠΑ και τον Αναπτυξιακό Νόμο (υποβολή αιτήσεων, ανάρτηση δικαιολογητικών, αιτήματα ελέγχου και εκταμίευσης). Η ομάδα της ena Σύμβουλοι Ανάπτυξης αναλαμβάνει την πλήρη διαχείριση και τον ορθό χειρισμό της πλατφόρμας ΟΠΣΚΕ για λογαριασμό σας, διασφαλίζοντας την εγκυρότητα της ψηφιακής σας υποβολής.

Η έναρξη της συνεργασίας μας είναι απλή και μπορεί να γίνει άμεσα με έναν από τους παρακάτω τρόπους:

• Τηλεφωνικά: Καλέστε μας στο 2541083370 για να μιλήσετε απευθείας με έναν σύμβουλο ανάπτυξης.
• Μέσω Email: Στείλτε μας ένα μήνυμα στο [email protected] περιγράφοντας σύντομα την επενδυτική σας ιδέα.
• Φόρμα Επικοινωνίας: Συμπληρώστε τη φόρμα που θα βρείτε στον ιστότοπό μας και θα επικοινωνήσουμε εμείς μαζί σας.

Τα επόμενα βήματα:

1. Προγραμματίζουμε μια δωρεάν αρχική συνεδρία (δια ζώσης στα γραφεία μας ή εξ αποστάσεως μέσω τηλεδιάσκεψης).
2. Αναλύουμε τις ανάγκες της επιχείρησής σας και χαρτογραφούμε τα διαθέσιμα χρηματοδοτικά εργαλεία.
3. Σας προτείνουμε το κατάλληλο πρόγραμμα επιδότησης και, εφόσον συμφωνήσουμε, ξεκινάμε άμεσα την προετοιμασία του φακέλου σας.

Το ΟΣΔΕ (Ολοκληρωμένο Σύστημα Διαχείρισης και Ελέγχου) είναι το κεντρικό πληροφοριακό σύστημα μέσω του οποίου οι αγρότες, οι κτηνοτρόφοι και οι μελισσοκόμοι υποβάλλουν την ετήσια Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης (ΕΑΕ).

Η υποβολή της δήλωσης ΟΣΔΕ είναι υποχρεωτική και χρησιμεύει για:

• Λήψη Άμεσων Ενισχύσεων: Την καταβολή της βασικής ενίσχυσης, της αναδιανεμητικής, καθώς και των οικολογικών σχημάτων (eco-schemes).
• Συνδεδεμένες Ενισχύσεις: Την επιδότηση συγκεκριμένων καλλιεργειών ή ζωικού κεφαλαίου.
• Συμμετοχή σε Προγράμματα: Αποτελεί το βασικό κριτήριο και δικαιολογητικό για την ένταξη σε αναπτυξιακά αγροτικά προγράμματα (π.χ. Νέοι Αγρότες, Σχέδια Βελτίωσης, Βιολογική Γεωργία/Κτηνοτροφία).

Μέσω του εξειδικευμένου τμήματος #enaagroΟΣΔΕ, η εταιρεία μας λειτουργεί ως πιστοποιημένο Κέντρο Υποδοχής Δηλώσεων (ΚΥΔ), αναλαμβάνοντας την ορθή ψηφιακή σχεδίαση των αγροτεμαχίων και την έγκυρη υποβολή της αίτησής σας.

Το #enahub (από την ομάδα του enaevents) είναι ένας σύγχρονος, πλήρως εξοπλισμένος πολυχώρος στην Ξάνθη, ιδανικός για τη φιλοξενία εταιρικών παρουσιάσεων, σεμιναρίων, συνεδρίων και επαγγελματικών συναντήσεων.

Οι παροχές του χώρου περιλαμβάνουν:

• Υπερσύγχρονος Εξοπλισμός: Προβολικό και ηχητικό σύστημα υψηλής ευκρίνειας, διαδραστικές οθόνες αφής (touch screens), εξέδρα, πίνακες παρουσιάσεων, καθώς και αυτόνομος, σύγχρονος κλιματισμός και φωτισμός.
• Ψηφιακή Συνδεσιμότητα: Υψηλές ταχύτητες internet μέσω Wi-Fi & Ethernet (ιδανικό για live streaming ή υβριδικές εκδηλώσεις).
• Υπηρεσίες Διοργάνωσης: Πλήρης τεχνική και γραμματειακή υποστήριξη, δυνατότητα online registration των συμμετεχόντων, δημιουργία badges και παροχή coffee break.
• Προσβασιμότητα & Άνεση: Ο χώρος είναι απόλυτα προσβάσιμος σε ΑμεΑ και διαθέτει άνετο, ιδιωτικό parking για τους καλεσμένους σας.

Ο χώρος του #enahub διαθέτει ευέλικτη διαμόρφωση και μπορεί να φιλοξενήσει άνετα εκδηλώσεις διαφορετικών απαιτήσεων (σεμινάρια, workshops, εταιρικά meetings, γενικές συνελεύσεις). Ανάλογα με τη διάταξη των καθισμάτων (διάταξη συνεδρίου, θρανίων ή round tables), η χωρητικότητα προσαρμόζεται ώστε να εξασφαλίζεται η μέγιστη άνεση των συμμετεχόντων. Επικοινωνήστε μαζί μας για να διαμορφώσουμε τον χώρο με βάση τις ανάγκες του δικού σας event.

Η ena Σύμβουλοι Ανάπτυξης διαθέτει τις κατάλληλες ψηφιακές υποδομές, επιτρέποντας σε επιχειρήσεις και επενδυτές από κάθε γωνιά της Ελλάδας να συνεργαστούν μαζί μας άμεσα, αποτελεσματικά και χωρίς να απαιτείται φυσική παρουσία στα γραφεία μας.

Η εξ αποστάσεως διαδικασία υλοποιείται μέσω:

• Ψηφιακών Συνεδριών: Πραγματοποιούμε όλες τις συμβουλευτικές συναντήσεις και την ενημέρωσή σας μέσω τηλεφώνου ή τηλεδιασκέψεων (Zoom, MS Teams κ.α.).
• Ανταλλαγής Εγγράφων: Η συλλογή των απαραίτητων δικαιολογητικών και η αποστολή των οικονομικών στοιχείων γίνεται με απόλυτη ασφάλεια μέσω email ή cloud πλατφορμών.
• Ηλεκτρονικής Υποβολής: Η προετοιμασία, η σύνταξη και η οριστική υποβολή του επενδυτικού σας φακέλου (ΕΣΠΑ, Αναπτυξιακός κ.λπ.) διεκπεραιώνεται ψηφιακά από την ομάδα μας στα επίσημα κρατικά συστήματα (π.χ. ΟΠΣΚΕ).

Αναλαμβάνουμε την πλήρη παρακολούθηση της επένδυσης και των εκταμιεύσεων, προσφέροντας την ίδια κορυφαία ποιότητα υπηρεσιών ανεξάρτητα από τη γεωγραφική έδρα της επιχείρησής σας.

Τα περισσότερα προγράμματα χρηματοδότησης καλύπτουν δαπάνες όπως αγορά εξοπλισμού, έξοδα συμβούλου για την προετοιμασία και διαχείριση του φακέλου, έμμεσες δαπάνες λειτουργίας, καθώς και επενδύσεις για εξοικονόμηση ενέργειας. Ανάλογα με το πρόγραμμα, μπορεί επίσης να επιδοτούνται δαπάνες για ψηφιακό εξοπλισμό, αναβάθμιση εγκαταστάσεων και άλλες επενδύσεις που συμβάλλουν στην ανάπτυξη της επιχείρησης.